مدل خودآگاهی هیجانی-معنوی براساس منابع اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه روان‎شناسی اسلامی دانشگاه قرآن و حدیث قم

2 کارشناس ارشد روان‎شناسی اسلامی با رویکرد مثبت‎نگر از دانشگاه قرآن و حدیث قم (نویسنده مسئول)

10.30471/psy.2021.7285.1786

چکیده

درک و خودآگاهی نسبت به هیجان‌های معنوی و همچنین توجه به حضور و نیاز به خداوند به هنگام وقوع یک تجربه معنوی از جمله مباحثی است که در منابع اسلامی‎مورد تأکید قرار گرفته‎اند. این پژوهش با هدف ارائه مدل خودآگاهی هیجانی−معنوی مبتنی بر تعالیم دین اسلام انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع کیفی است و جامعه اسنادی در آن آیات قرآن و روایات کتب حدیث شیعه می‎باشد. نمونه این پژوهش 45 گزاره مرتبط با خودآگاهی هیجانی−معنوی است که با استفاده از روش نمونه‎گیری قضاوتی (هدفمند) گزینش شده‎اند. مواجه شدن با ساحت معنوی، خود‎ارزیابی درون‎نگرانه و نسبت‎یابی هیجان معنوی با صفات الهی، سه مؤلفه اصلی هستند که برای مدل خود آگاهی هیجانی−معنوی استخراج شدند. همچنین چهار ساحت اصلینیایش، آفرینش، گرفتاری و سرشت خویشتن به‎عنوان ساحت‎های معمول وقوع تجربه‎های معنوی شناسایی شدند. این پژوهش با توجه به خلأ موجود در زمینه رویکرد هیجانی نسبت به معنویت انجام شده، براساس متون اسلامی‎ به تبیین خودآگاهی هیجانی−معنوی می‎پردازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Model of Emotional-Spiritual Self-Awareness Based on Islamic Sources

نویسندگان [English]

  • Mahdi Abasi 1
  • Mohammad Omidian 2
1 Associate Professor, Department of Islamic Psychology, Qom University of Quran and Hadith
2 M.A. in Islamic Psychology with Positive Approach, Qom University of Quran and Hadith, Corresponding Author
چکیده [English]

Understanding and self-awareness of spiritual emotions as well as paying attention to the presence and need for God when a spiritual experience occurs are among the topics that have been emphasized in Islamic sources. This study aims to provide a model of emotional-spiritual self-awareness based on the teachings of Islam. The present study is of qualitative type and the documentary community in it is the verses of the Quran and the narrations of the books of Shiite Hadith. The sample of this research is 45 propositions related to emotional-spiritual self-awareness that have been selected using by purposeful sampling method. Facing the spiritual realm, introspective self-assessment and relating spiritual emotion to divine attributes are the three main components that were extracted for the model of emotional-spiritual self-awareness. Also, the four main areas of prayer, creation, entanglement and self-nature were identified as common areas of spiritual experiences. Due to the gap in the field of emotional approach to spirituality, this study explains emotional-spiritual self-awareness based on Islamic texts.

کلیدواژه‌ها [English]

  • emotional spiritual self-awareness
  • spiritual experience
  • spiritual realm
  • spiritual emotions