ساخت و اعتباریابی پرسشنامه سنجش مرزهای روان‌شناختی خانواده بر اساس قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری روانشناسی و عضو گروه روانشناسی، مجتمع آموزش عالی علوم انسانی اسلامی، جامعه المصطفی

2 مدیر گروه روانشناسی مجتمع آموزش عالی غلوم انسانی اسلامی / جامعه المصطفی العالمیه

3 دانشیار فقه و اصول و هیدت علمی جامعه المصطفی العالمیه

4 استادیار گروه روان‌شناسی مجتمع علوم انسانی اسلامی جامعة المصطفی العالمیه

10.30471/psy.2021.7493.1825

چکیده

پژوهش حاضر با هدف ساخت و اعتباریابی پرسشنامه سنجش مرزهای روان‎شناختی خانواده [1](H.FBQ) براساس قرآن کریم انجام شد. مرزهای خانواده به روش اجتهاد دینی−روان‌شناختی از آیات قرآن کریم و روایات تفسیری ذیل آنها استخراج و ارائه گردید. الگوی نهایی شامل 5 مرز مرتبه اول، 15 مرز مرتبه دوم و 64 مرز مرتبه سوم است. براساس مرزهای استخراج‌شده، پرسشنامه طراحی شد. روایی محتوایی گویه‎ها را کارشناسان براساس CVI و CVR تایید کردند و پایایی پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ محاسبه شد. پایایی کل پرسشنامه 975/0، مرز‎های عام 884/0، مرزهای زوجینی 92/0، مرزهای والدینی 925/0، مرزهای برادران−خواهران 789/0 و مرزهای بیرونی 761/0 بود. پرسشنامه در نمونه 600 نفری از خانواده‎های شهر قم اجرا شد. نتایج تحلیل عاملی بیانگر تأیید روایی‌سازه برای پنج عامل (مرز) زیربنایی و 164 گویه برای سنجش آنها بود. نتایج مقایسه مرزها بین خانواده‎های معمولی و خانواده‎های در معرض طلاق، مؤید روایی‌سازه و قدرت تفکیک پرسشنامه بین خانواده‎های بهنجار و نابهنجار است. بررسی ویژگی‎های روان‌سنجی پرسشنامه مرزهای خانواده نشان داد که پرسشنامه 164 گویه‎ای از روایی و پایایی مطلوب برخوردار است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Constructing and Validating a Questionnaire to Assess the Psychological Boundaries of the Family Based on the Holy Quran

نویسندگان [English]

  • jafar houshyari 1
  • Mohammad Mahdi Safurayee Parizi 2
  • Seyed Hamid Jazayeri 3
  • Hassan Taghian 4
1 Ph.D. in Psychology and Member of the Department of Psychology, Assistant Professor, Higher Education Complex of Islamic Humanities, Al-Mustafa International University
2 Associate Professor, Head of Psychology Department, Higher Education Complex of Islamic Humanities, International Al-Mustafa University
3 Associate Professor of Jurisprudence and Principles, Faculty Member of International Al-Mustafa University
4 Assistant Professor, Department of Psychology, Higher Education Complex of Islamic Humanities, International Al-Mustafa University
چکیده [English]

The purpose of this study was to construct and validate the Family Psychological Boundaries (H.FBQ) questionnaire based on the Holy Quran. The boundaries of the family were extracted and presented from the verses of the Holy Quran and the interpretive narrations below them by the method of religious and psychological Ijtihad. The final pattern includes 5 first-order boundaries, 15 second-order boundaries, and 64 third-order boundaries. A questionnaire was designed based on the extracted boundaries. The content validity of the items was confirmed by experts based on CVI and CVR and the reliability of the questionnaire was calculated by using Cronbach's alpha. The total reliability of the questionnaire was 0.975, general boundaries 0.884, marital boundaries 0.92, parental boundaries 0.925, siblings boundaries 0.789 and outer boundaries 0.761. The questionnaire was administered to a sample of 600 families in Qom. The results of factor analysis showed confirmation of construct validity for five underlying factors (boundaries) and 164 items for measuring them. The results of comparing the boundaries between normal families and families at risk of divorce confirm the validity, construct and resolution of the questionnaire between normal and abnormal families. Examination of psychometric properties of the Family Boundaries Questionnaire showed that the 164-item questionnaire has the desired validity and reliability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Family Boundaries
  • inner boundaries
  • External Boundaries
  • Subsystem
  • Questionnaire